SỰ RA ĐỜI, PHÁT TRIỂN VÀ XU HƯỚNG CỦA BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

Khi mọi lĩnh vực của cuộc sống đều được ứng dụng khoa học công nghệ thì báo chí không tránh khỏi những tác động. Kết quả là, những tờ báo mạng điện tử ra đời theo xu thế phát triển của thời đại.

І. Sự ra đời của báo mạng điện tử

Năm 1962, ý tưởng đầu tiên về mạng kết nối các máy tính với nhau của J.C.R. Licklider ra đời.

Năm 1969: Mạng này được đưa vào hoạt động và là tiền thân của Internet; Internet – liên mạng bắt đầu xuất hiện khi nhiều mạng được kết nối với nhau

Sau bao biến cố thăng trầm, đến năm 1984, giao thức chuyển tin giao thức chuyển gởi tin TCP/IP (Transmision Control Pro- tocol và Internet Protocol) trở thành giao thức chuẩn của Internet; hệ thống các tên miền DNS (Domain Name System) ra đời để phân biệt các máy chủ.

Năm 1991, ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML (HyperText Mark- up Language) ra đời cùng với giao thức truyền siêu văn bản HTTP (HyperText Transfer Protocol), Internet từ đó thực sự trở thành công cụ đắc lực với hàng loạt các dịch vụ mới. WWW ra đời, đem lại cho người dùng khả năng tham chiếu từ một văn bản đến nhiều văn bản khác, chuyển từ cơ sở dữ liệu này sang cơ sở dữ liệu khác với hình thức hấp dẫn và nội dung phong phú.

Và trong guồng quay công nghệ đó, khi mọi lĩnh vực của cuộc sống đều được ứng dụng khoa học công nghệ thì báo chí không tránh khỏi những tác động. Kết quả là, những tờ báo mạng điện tử ra đời theo xu thế phát triển của thời đại.

Tháng 10/1993, Khoa báo chí Đại học Florida (Mỹ) tung ra cái mà họ tự tin là tờ báo Internet đầu tiên. Năm 1994, phiên bản online của tạp chí Hotwired chạy những banner quảng cáo đầu tiên và hàng loạt báo khác tại Mỹ ồ ạt mở website. “Cơn sốt vàng” của thời thông tin trực tuyến bắt đầu.

Cũng có tài liệu cho rằng năm 1992, tờ báo Chicago của Mỹ mới là tờ báo điện tử đầu tiên trên thế giới.

Cùng với sự phát triển chóng mặt của các công nghệ kết nối, giúp đẩy nhanh tốc độ truy tải, số lượng các tờ báo điện tử cũng nở rộ khắp nơi trên thế giới, truyền tải thông tin dưới mọi hình thức mà các loại báo truyền thống cung cấp. Có thể coi báo điện tử hiện nay là sự hội tụ của cả báo giấy (text), báo tiếng (audio) và báo hình (video). Người lướt web không chỉ được cập nhật tin tức dưới dạng chữ viết mà còn có thể nghe rất nhiều kênh phát thanh và xem truyền hình ngay trên các website báo chí.

II. Sự phát triển của báo mạng điện tử

1. Sự phát triển của báo mạng điện tử trên thế giới

Công nghệ internet đã làm tiền đề báo điện tử ra đời, và chính báo điện tử cũng thúc đẩy sự phát triển của các công nghệ mới. Những trình duyệt phiên bản mới liên tục được cải tiến để có thể tích hợp các tính năng truyền thông đa phương tiện. Sự phát triển của báo chí điện tử cũng là một động lực thúc đẩy hoạt động thương mại điện tử khi tạo ra một môi trường mới cho ngành công nghiệp quảng cáo phát huy những phương cách quảng bá thông tin thương mại muôn hình vạn trạng.

Trong sự phát triển của báo điện tử không thể không nhắc tới vai trò to lớn của các dịch vụ tìm kiếm trực tuyến với những cái tên đã trở thành một từ không thể thiếu đối với những người thường xuyên khai thác thông tin trên mạng, như công cụ của Yahoo, Google, MSN… Những dịch vụ search này đang liên tục mở rộng tiện ích, không chỉ đem đến một cổng thông tin tổng hợp nhiều nguồn mà còn là một bộ dẫn hướng cực mạnh giúp người sử dụng tiếp cận không chỉ những nội dung dạng text mà cả hình ảnh và video.

Xét về nội dung truyền tải, báo điện tử có những lợi thế mà báo in, thậm chí cả phát thanh – truyền hình cũng phải kính nể. Báo điện tử hiện nay không phải là một phiên bản rút gọn của báo in như người ta từng làm và từng lầm tưởng. Nhiều tờ báo lập bộ phận riêng để phụ trách mảng này với lực lượng phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên và nhân viên thiết kế đồ họa đông đảo (chẳng hạn như BBC, quân số lên tới 400 người).

Về công nghệ, báo điện tử có thể đồng thời tích hợp nhiều hình thức đa phương tiện – từ chữ viết, âm thanh cho đến hình ảnh tĩnh và động. Và nếu nói đến tốc độ của thông tin thì báo điện tử đúng là nhà vô địch. Chẳng cần chờ đến giờ ra báo, giờ phát sóng, và thao tác thì quá đơn giản (và đỡ tốn kém) nhờ những công nghệ hiện đại

Có thể kể thêm một số đặc điểm khác của báo điện tử mà các loại hình báo chí khác không có được hoặc khó cạnh tranh được. Chẳng hạn tính tương tác của báo điện tử rất cao. Một tin tức gửi đi có thể nhanh chóng nhận ngay phản hồi của rất nhiều độc giả, nhận xét về nội dung thông tin, chia sẻ tình cảm với người trong cuộc hoặc thậm chí phản ứng ngay với tờ báo về cách đưa tin (Ví dụ việc đưa tin về vụ sóng thần hồi cuối năm 2004 rất được quan tâm nhưng không ít người phàn nàn về việc đăng tải các hình ảnh quá thương tâm). Đài phát thanh và truyền hình có một số mục giao lưu hay talkshow cho phép người xem, người nghe gọi điện trực tiếp, nhưng chắc chắn không “bì” kịp với kiểu trao đổi qua Internet.

Báo điện tử cũng cho phép một tính năng đặc biệt: Tìm kiếm. Với phát thanh và truyền hình thì đương nhiên là… “nghỉ khỏe”, với báo in cũng vô cùng khó khăn nếu muốn lục lại một thông tin từ các số trước. Ngay cả khi đã cầm trên tay tờ báo, lại là những tờ nhật báo dày như Washington Post hay New York Times, thì vẫn không đơn giản chút nào. Với báo điện tử thì ai cũng biết là chỉ cần gõ từ khóa rồi nhấn nút “Go”. Thế là xong! Tìm lại những bài viết cách đây cả chục năm, hoặc nhiều bài viết của nhiều nguồn về một vấn đề, cũng là chuyện nhỏ.

Chỉ với một động tác click chuột để biết tất cả các tin tức mỗi buổi sáng thay vì mở radio, xem truyền hình hoặc mua một tờ báo. Thói quen này đã bắt đầu hình thành ở Việt Nam, trước hết là giới trẻ tại các thành phố lớn. Và thói quen ấy bắt đầu cho sự phát triển mạnh mẽ của một loại hình báo chí mới: Báo điện tử.

Được xem là sự hội tụ của cả 3 loại hình báo chí đi trước là báo nói, báo in và báo hình, báo điện tử đã thu hút được ngay một lượng độc giả đáng kể ngay từ khi mới ra đời. Nó chia sẻ số lượng độc giả của các loại hình báo chí khác …

Cùng với sự phát triển của Internet và máy tính, loại hình báo chí này còn đang được dự đoán sẽ trở thành loại báo được nhiều người đọc nhất chỉ trong vòng 5 năm tới ở bất kỳ nơi nào trên thế giới.

2. Sự phát triển của báo mạng điện tử ở Việt Nam

2.1. Những mốc quan trọng

– Năm 1997: Tờ báo trực tuyến đầu tiên của VN ra đời là tờ tạp chí Quê hương điện tử. Đây là tờ tạp chí của Uỷ ban về người VN ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại giao, phát hành số đầu tiên vào ngày 6/2/1997, chính thức khai trương ngày 3/12/1997.

– Năm 1998: Báo điện tử Vietnamnet ra đời

– 1999: Báo Nhân dân điện tử ra đời

2.2. Các giai đoạn phát triển của báo mạng điện tử Việt Nam

Có thể chia theo 3 giai đoạn sau:

– Giai đoạn 1997 – 2001: Là giai đoạn đánh dấu sự ra đời của báo mạng điện tử ở VN. Các tờ báo còn đơn giản cả về nội dung và hình thức, thậm chí là những bản sao của các phiên bản báo in.

– Giai đoạn 2001 – 2005: Xuất hiện hàng loạt các trang báo điện tử mà tiêu biểu như Thanhnien online, Tuoitre Online, vietnamnet, vnexpress, Dân Trí…

Ở thời kì này, các tờ báo đã dần khẳng định được vị trí của mình trong làng báo, xây dựng được nhưng thương hiệu, phong cách riêng

– Giai đoạn 2005 đến nay : Xuất hiện thêm các dạng blog, các địa chỉ web của các cá nhân, cơ quan, các diễn đàn… tạo nên cái gọi là “báo chí công dân”. Đời sống báo chí, nhất là báo chí trên mạng càng ngày càng phong phú, sự cạnh tranh thông tin vì thế mà càng mạnh mẽ hơn.

– Năm 2006: VnExpress lọt vào top 300 tờ báo mạng điện tử được truy cập nhiều nhất trên thế giới

Hiện nay, quy mô báo mạng điện tử ở Việt Nam càng ngày càng lớn, trong đó có 5 tờ báo mạng điện tử độc lập và nhiều tờ báo phụ thuộc, hoặc các trang tin của các cơ quan truyền thông khác.

Bước ngoặt của báo điện tử ở Việt Nam đã được đánh dấu bằng sự ra đời của báo điện tử VnExpress, tiếp đó là Vietnamnet và một số tờ khác. Tuy nhiên, báo điện tử khi đó chỉ đơn thuần là phương tiện chuyển tải những thông tin của báo viết lên trên mạng. Các biên tập viên của báo khi đó chỉ có mỗi một việc là đọc, chọn lựa và copy tất cả các bài trên báo viết lên báo điện tử.

Giống như bản thân việc phát triển báo điện tử đang trong giai đoạn sơ khởi, vừa phát triển vừa tự điều chỉnh để kiếm tìm một mô hình phù hợp, việc tìm kiếm các nguồn thu cho báo điện tử cũng đang đi những bước chập chững. Có thể rồi đây, người ta sẽ phải tính đến phương án hỗ trợ, chia sẻ doanh số từ các nhà cung cấp dịch vụ kết nối Internet đối với các nhà cung cấp nội dung. Nhưng trước mắt, nguồn thu rõ ràng nhất chính là quảng cáo trực tuyến.

Ш. Xu hướng phát triển trong tương lai

Với khả năng tích hợp cả 3 loại hình báo chí đi trước (bái in, báo phát thanh, báo truyền hình), đặc điểm tương tác cao, thông tin cập nhập nhanh báo mạng điện tử hiện (BMĐT) này đã chiếm được lượng lớn đọc giả.

Xu hướng phát triển của BMĐT trong tương lai chú trọng đẩy mạnh các ưu điểm của mình như: lấy tốc độ cập nhật thông tin làm trọng tâm, kết hợp nhiều loại hình trên tờ báo điện tử và sử dụng công nghệ Web 2.0 để tăng độ tương tác.

Báo mạng điện tử là một loại hình báo chí vì thế xu hướng phát triển của báo mạng điện tử cũng nằm trong xu hướng chung của các loại hình báo chí khác như toàn cầu hóa thông tin, xã hội hóa, thương mại hóa, chuyên biệt hóa, và sự xuất hiện của các tập đoàn báo chí…

Ngoài ra báo mạng điện tử cũng có những xu hướng phát triển riêng

Về nội dung, hình thức, quản lý và công nghệ

Về hình thức: Các tờ báo đang ngày càng chạy đua đế có một hình thức đẹp mắt hơn, dễ đọc hơn, mang séc hấp dẫn, ma két hợp lý

Về quản lý  và công nghệ: Nâng cao khá năng quản lý, trình duyệt, có khá năng ngăn chặn ‘tin tăc’’,  hacker…

Về công nghệ được nâng cao, đầu tư nhiều máy móc hiện đại, chuyên nghiệp, nâng cấp máy chủ, tần số phát sóng…

Về nội dung từng bước nâng cao chất lượng tin bài, đa dạng hóa thông tin. Dưới đây là một số xu hương phát triển chung

Lấy tốc độ cập nhật thông tin làm trọng tâm

Thời đại của thông tin, thông tin được xem là một tài sản vô cùng quan trọng, là vấn đề sống còn của một tờ báo. Chính điều này đã tạo nên vị thế của báo mạng. Với việc cập nhật thông tin một cách nhanh chóng, liên tục, tức thời, báo mạng điện tử đã khắc phục được những nhược điểm mà các loại hình báo chí khác. Và đây cũng là cuộc chạy đua của các tờ báo mạng với nhau.

Kết quả cuộc điều tra trên 3.000 nhà lãnh đạo truyền thông tại cuộc triển lãm Ifra Expo cho thấy có đến 40% trong số họ tin rằng chỉ trong ba năm nữa nội dung báo họ sẽ là UGC. Phần lớn người được hỏi đều tin rằng những trang mạng xã hội như MySpace hay Facebook sẽ trở thành những người khổng lồ trong nền công nghiệp tin tức tương lai.

Tháng 7-2007, tại một diễn đàn do Hãng quảng cáo Northlich tổ chức, Tom Callihan – phó chủ tịch tờ The Enquirer – đã mô tả UGC là “cách thức để các tờ báo tái tạo chính mình trong cuộc cạnh tranh để sinh tồn”. Ông nhấn mạnh: “Phải thay đổi (vận dụng UGC) hay là chết!” (Trích từ Trends in Newsroom 2008)

Bạn đọc hiện nay luôn đòi hỏi được cập nhật thông tin nhanh, liên tục và với lượng thông tin lớn, đa dạng. Để đáp ứng được nhu cầu đó các tờ BMĐT lưôn phải cạnh tran nhau về nguồn tin, sử dụng công nghệ mới để đẩy nhanh tốc độ cập nhật thông tin. Để chạy đua thông tin, BMĐT có thể chạy những tít, những tin nhanh về sự kiện đó rồi sau đó họ mới bổ sung thêm các thông tin, hình ảnh, dữ liệu khác.

Tuy nhiên, nếu chỉ với lượng phóng viên có hạn của tờ báo thì việc có một lượng thông tin khổng lồ thật quá khó khăn. Dựa vào ưu điểm của mạng Internet đó là tính tương tác cao, một xu hướng mới của báo điện tử là công chúng tham gia vào nội dung của tờ báo. Trong rất nhiều trường hợp, bạn đọc không chỉ thông báo sự kiện cho báo chí mà còn tham gia trực tiếp viết bài, chụp hình, quay video clip về sự kiện đó. Ví dụ như thảm hoạ sóng thần ở châu Á tháng 12-2004, nhiều khách du lịch châu Âu đã viết nhật ký trực tuyến (blog) tường thuật sự kiện và chụp ảnh, quay camera nhiều hình ảnh đưa lên mạng internet, sau đó được nhiều báo sử dụng. Hay trường hợp đưa tin về trận lũ lụt tại Anh vào tháng 6-2007 của tờ Grimsby Telegraph. Ngay ngày đầu của trận lũ, đã có 33 bản tín nóng về trận lũ. Bốn ngày sau có đến 80 bài viết được đưa lên. Đặc biệt Thisisgrimsby.co.uk trình làng 3 video clip, 200 bức ảnh về trận lũ do người dân tự quay, tự chụp. Nhờ hoạt động này, lượng báo bán ra của Grimsby Telegraph tăng 3.700 bản trong cung thời gian.

Tại Viêt Nam, công chúng đã tham gia vào báo chí nhưng vẫn chưa mạnh. Do trình độ của người dân về mạng Internet còn chưa cao đặc biệt ở nông thôn. Mặt khác, cũng do đội ngũ phóng viên ở các toà soạn vẫn chưa được huy động để giúp báo điện tử nâng cao sức cạnh tranh thông tin.

Sự kết hợp nhiều loại hình trên tờ bào điện tử

Xu hướng BMĐT là loại hình truyền thông đa phương tiện là sự kết hợp của nhiều loại hình báo chí như báo in, phát thanh, truyền hình. Với những video clip giúp bạn đọc hiểu hơn các bài viết, ưu thế vượt hơn so với truyền hình là có thể tung ra ngay sau khi vừa quay xong và biên tập nhanh, ngắn gọn nhưng vẫn đầy đủ thông tin video clip là cuộc cách mạng truyền thông có thể hậu thuẫn cho báo in. Các nhà nghiên cứu dự đoán video online sẽ phát triển vào thời gian tới.

Mạng xã hội

Được Mark Zuckerberg khai sinh từ năm 2004, Facebook đã bùng nổ vào năm 2007, trở thành một mạng xã hội “hot” nhất thế giới với 69 triệu người tham gia, trở thành một không gian ảo được đông đảo người tham gia nhất thế giới. Tháng 10-2007, Microsoft đầu tư 240 triệu USD để sở hữu 1,6% cổ phần của Facebook. Giá trị của trang mạng xã hội này đã tăng lên đến 15 tỉ USD.

Công nghệ Wed 2.0 hay còn được gọi là mạng xã hội cho phép mọi người có thể đưa lên mạng bất cứ thông tin gì. Với lượng tham gia rất đông, chính vì vậy việc chọn lựa thông tin là vô cùng quan trọng.

Với đặc điểm tương tác cao, tạo nên tính toàn cầu hóa thông tin, và cả thế hóa thông tin. Với khôi lượng người tham gia đông đảo nhiều tập đoàn báo chí trên thế giới đang áp dụng web 2.0 như tờ The Sun (Anh), News24.com (Nam Phi), The Asashi Shimbun (Nhật Bản), Sinchew-i.com (Malaysia), Sanoma (Phần Lan), Los Angeles

Times (Mỹ), Gatehouse Media (Mỹ)… để từ đó thu thập được lượng thông tin lớn, đa chiều ở nhiều nơi trên thế giới. Danny Dagan – trưởng bản đại diện báo điện tử của News Group Digital (Vương quốc Anh) – nhấn mạnh trong bài báo cáo của mình: “Hãy để độc giả tạo ra cuộc đối thoại” – hay có thể hiểu độc giả chính là tác giả của bài báo. Theo ông, những bài viết của độc giả thường có chất lượng cao vì họ không phải chịu những sức ép của tòa soạn và được viết trong tâm trạng nhiều cảm hứng. “Nếu bạn coi thường ý kiến của độc giả, bạn đã hoàn toàn sai lầm” – Danny khẳng định. Như các chuyên gia nhận định: “báo điện tử sẽ trở thành một phương tiện thông tin đại chúng được nhiều người đọc nhất trên thế giới. Đó là khi mạng Internet toàn cầu đã có mặt ở khắp mọi nơi và máy tính đã được phổ cập tới tất cả mọi gia đình. Đặc biệt là khi nó đã được kết hợp với hàng loạt các chức năng giải trí khác như xem phim, mua bán, kết bạn… qua Internet”.

Độc giả chính là tác giả của bài báo

Elan Lohmann – Tổng biên tập của News24.com của Nam Phi – được coi là “người hùng” tại hội thảo khi ông đã tạo được bước đột phá khi áp dụng Web 2.0 cách đây 2 năm. Không những phát triển tờ báo điện tử, ông đã thúc đẩy sự phát triển của Internet tại quốc gia châu Phi này.

Hiện nay, tờ báo điện tử do ông đứng đầu đã trở thành dịch vụ tin tức trực tuyến hàng đầu Nam Phi với số lượng độc giả truy cập nhiều nhất và đưa Nam Phi trở thành quốc gia đứng thứ 37 thế giới về số người sử dụng internet.

Trong vòng 3 tháng, lượng thông tin cung cấp từ độc giả lên tới 700.000 từ và hơn 3.000 bình luận của độc giả được đăng tải. Tất cả chi phí cho công việc này… bằng 0, mà lại tạo sự gần gũi hơn với độc giả và làm thay đổi cách đọc báo truyền thống. Một trong những chuyên mục thu hút nhiều độc giả và tạo sự tương tác nhiều nhất là Phóng sự và Tin ảnh.

Ông Mathew Buckland – Tổng Giám đốc của Mail& Guardian Online (Nam Phi) – cho biết: Việc xây dựng website rất rẻ, nhanh chóng và có tính hợp tác, cộng thêm những bạn đọc thông thái, nó có thể tạo nên một website thân thiện hơn với độc giả và tạo nên một cộng đồng độc giả cho chính website của mình.

Cùng quan điểm đó, Danny Dagan – Trưởng ban điện tử của News Group Digital (Vương quốc Anh) – nhấn mạnh trong phần thuyết trình của mình: “Hãy để độc giả tạo ra cuộc đối thoại”; hay có thể hiểu độc giả chính là tác giả của bài báo.

Theo ông, những bài viết của độc giả thường có chất lượng cao vì họ không phải chịu những sức ép của tòa soạn và được viết trong tâm trạng nhiều cảm hứng. “Nếu bạn coi thường những ý kiến của độc giả, bạn đã hoàn toàn sai lầm” – Danny khẳng định.

Cuối năm ngoái, The Sun – Tờ báo có số lượng lớn nhất Vương quốc Anh cũng đã áp dụng phương thức: nội dung do độc giả tự làm trên mạng để cung cấp thông tin cho báo chí. Đây vốn là tờ báo tiếng Anh được đọc nhiều nhất, nay lại trở thành một kênh thông tin không có đối thủ cạnh tranh.

Nâng cao khá năng tương tác

Khá năng tương tác lớn đã làm nên sự vượt bậc của báo mạng điện tử với các loại hinh báo chí khác. Báo mạng điện tử cho phép độc giá có thế tương tác dễ dàng với tòa soạn, giữa tòa soạn với phóng viên, giữa độc giá và tác giá, độc giá với nhân vật

Hiện nay nhiêu tờ báo đã có những công cụ hỗ trỡ trực tuyển trong quá trình tương tác, như ý kiến phản hồi sau mỗi bài viết, chat với tòa soạn…

Nhóm  : Duy Hoàn, Quỳnh Lan, Lê Hoa

About ptth29b

Lớp Phát thanh - Truyền hình K29B
This entry was posted in Khác. Bookmark the permalink.

Có 3 phản hồi tại SỰ RA ĐỜI, PHÁT TRIỂN VÀ XU HƯỚNG CỦA BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ

  1. kiều linh nói:

    cảm ơn anh chị! em đang cần bài này :X

  2. Bài này đầy đủ lắm anh chị ạ

  3. Pingback: xu hướng vận dụng UGC và công nghệ wed 2.0 vào báo mạng điện tử. « trinhthiquynh

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s